Apel Indeksu 73 w obronie pracy Huberta Czerepoka

Jak pisze Agata Saraczyńska z wrocławskiej „Gazety Wyborczej” rabin Icchak Chaim Rapoport zaprotestował przeciw żelaznej wstędze z napisem "Nie tylko dobro pochodzi z góry", która zawisła nad przejściem na podwórko synagogi Pod Białym Bocianem. Formą przypominała słynny napis "Arbeit macht frei" znad bramy wejściowej do obozu zagłady w Auschwitz.

Była jedną z blisko 50 prac pokazanych między ulicami św. Antoniego oraz Włodkowica w ramach 6. Przeglądu Młodej Sztuki w Ekstremalnych Warunkach - wystawy, której ideą jest prezentacja sztuki w przestrzeni publicznej.

Michał Bieniek, jeden za organizatorów "Survivalu": - Konsultowaliśmy zawieszenie wstęgi z firmą Wro-Dom, zarządcą budynku. Treść hasła była przedstawiona na radzie wspólnoty mieszkańców, w której jest również przedstawiciel gminy. Jednak pojawienie się pracy wywołało tak gwałtowną reakcję, że zdecydowaliśmy się ją zdemontować.

Icchak Chaim Rapoport, wrocławski rabin: - To nie był akt cenzury. Gmina nie znała wcześniej specyfiki instalacji, a jej kształt jednoznacznie przypominał zwieńczenie bramy obozu koncentracyjnego w Auschwitz. To moim zdaniem samo tłumaczy naszą decyzję.


Z rabinem próbowała rozmawiać Anna Kołodziejczyk, przygotowująca wystawę "Survival": - Rabin zarzucił nam antysemityzm. Pytał, czy chcemy wysłać kolejne dwa miliony Żydów do Auschwitz, bo jedynie z tym skojarzyła mu się forma pracy, nie zamierzał zgłębiać jej wymowy. Owszem, trudno odmówić Czerepokowi prowokacyjności. Chciał wzbudzić refleksję, wywołał jedynie gniew.

Hubert Czerepok od lat zajmuje się sztuką krytyczną. Rozpatruje wątki zniewolenia, stereotypów oraz opresyjnego charakteru wszelkiej władzy, która rości sobie prawo do decydowania o ludzkim losie. - Nie użyłem ani symboliki wiary, ani nie zamierzałem obrażać czyichkolwiek uczuć religijnych. Z jednej strony przywołałem masowe ludobójstwo, z drugiej odwołałem się do starotestamentowej wizji boga, który nie zawsze był dobry. Chciałem zaprosić do rozmowy, spotkałem się cenzurą. Rabin wystąpił z pozycji siły, nie rozmawiał, ale żądał. Z jednej strony rozbudziłem emocje, z drugiej, niechcący, pokazałem, że mówienie o Dzielnicy Tolerancji jest daleko na wyrost.

za: Agata Saraczyńska „Kształt się skojarzył, ocenzurowano wystawę”, GW 30 czerwca 2008


List Piotrka Stasiowskiego  do Inicjatywy Indeks 73:
27 czerwca 2008 roku, na dwa dni przed otwarciem Przeglądu Młodej Sztuki w ekstremalnych warunkach SURVIVAL we Wrocławiu doszło do aktu cenzury jednej z przygotowywanych na przegląd prac. Żelazna wstęga Huberta Czerepoka, zawierająca cytat „Nie tylko dobro przychodzi z góry" została umocowana nad przejściem do podwórka od strony ul. Włodkowica, vis a vis Synagogi pod Białym Bocianem około godziny 11.00. Na żądanie Rabina oraz Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, wstęga została zdemontowana około godziny 16.00. Pomimo wcześniejszych pozwoleń na umieszczenie pracy, uzyskanych od Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, Fundacji Bente Kahan oraz zarządcy budynku, w którego bramie miała zawisnąć praca gwałtowna i nie umożliwiająca dyskusji reakcja zarządców gminy zmusiła organizatorów Przeglądu SURVIVAL do zdemontowania pracy.

Żelazna wstęga Huberta Czerepoka, swym kształtem powtarzająca układ napisu nad bramą obozu w Auschwitz w swym zamierzeniu miała stanowić gorzkie przypomnienie sytuacji masowego ludobójstwa w obozach zagłady dokonanego w latach II wojny światowej, obejmującej ludzi różnych narodowości, wyznań, orientacji seksualnej. Sam cytat umieszczony na wstędze został zaczerpnięty z historii Vrill – okultystycznej organizacji, której założenia stały się jedną z podstaw nazistowskiej ideologii. Jego znaczenie w pracy Czerepoka odnosi się do opresyjnego charakteru wszelkiej władzy, roszczącej sobie prawo do decydowania o ludzkim zyciu. Równie dobrze, mogła by ona stać się komentrzem do sytuacji mieszkańców wrocławskiej Dzielnicy Czterech Świątyń, którzy coraz częściej, w niejasnych okolicznościach prawnych wysiedlani są z miejsc zamieszkania, a ich mieszkania wykupowane są przez wielkich inwestorów.

W ironiczny sposób, znaczenie pracy Huberta Czerepoka znalazło swe potwierdzenie w bezpośrednim działaniu cenzorskim Gminy Wyznaniowej Żydowskiej, która nie podając racjonalnych argumentów oraz nie próbując nawet podjąć rozmowy na temat jej znaczenia, wykorzystując swoją pozycję z góry założyła jej antysemicki charakter. Dla twórczości Czerepoka, artysty często podejmującego wątki eksterminacji i represjonowania ludzi w okresie II wojny światowej, sprawa ta stanowi precedens, tym bardziej nieoczekiwany, że zaistniały w Dzielnicy Czterech Świątyń, zwanej również Dzielnicą Tolerancji.

Piotrek Stasiowski - kurator projektu
Wrocław, 29.06.2008

czytaj więcej:
Recenzja projektu Survival w dziale Kultura Gazety Wyborczej Wrocław, tekst Agata Saraczyńska, GW, 30.06.2008
Gazeta Wyborcza Wrocław, 02-07-2008, Apel przeciw ocenzurowaniu wystawy