Poznański skłot Rozbrat, działający od 1994 roku, jest poważnie zagrożony. Jak ustalił prawnik skłotersów, teren zajęty przez to najstarsze centrum kultury niezależnej w Polsce może zostać zlicytowany. Mieszkańcy i animatorzy Rozbratu apelują: „Poznań miastem ludzi, nie deweloperów”. Neioliberalne myślenie w kategoriach szybkich korzyści po raz kolejny przysłania władzom miasta długofalowe cele rozwojowe, takie, jak wspieranie kultury niezależnej.

Z perspektywy Indeksu73 Rozbrat to miejsce interesujące przede wszystkim jako trwająca już niemal 15 lat pracownia wolnej kultury. To tu tworzono pomysły dla aktywności obywatelskiej i kulturalnej, tu wystawiano twórców nie chcianych lub cenzurowanych gdzie indziej. Jako alternatywa dla zbiurokratyzowanej, urzędniczej produkcji kulturalnej jest Rozbrat najlepszym zabezpieczeniem przed wszelkimi formami cenzury.

Skłot to nieużytek zajmowany przez osoby, które chciałyby w nim mieszkać i/lub prowadzić działalność kulturalną. Nazwa ta pojawiła się w latach 60. w kontekście działań kontrkulturowych – to wtedy do Berlina Zachodniego ściągnęła rzesza kontrkulturowców, którzy – skądinąd częściowo na zaproszenie władz – zasiedlała tamtejsze domy i prowadziła w nich komuny, domy kultury, teatry i galerie awangardowe. Podobnie działo się w wielkich miastach innych krajów zachodnich, skłoting stał się tak popularny, że pod koniec lat 70. i na początku 80. około 10% mieszkań w Amsterdamie i Genewie było zaskłotowanych. W USA, Wielkiej Brytanii i Europie Zachodniej zajmowano również tereny poprzemysłowe – budynki stoczniowe i portowe, hale fabryczne itp.

W latach 90. tendencje neoliberalne wymusiły na władzach miast żądanie reprywatyzacji skłotów, spośród których wiele stanowiło nie tylko miejsca zamieszkania dla osób nie posiadających środków na wynajem/ kupno mieszkań, ale także niezależne centra kulturalne, w których kwitła działalność artystyczna, społeczna i teoretyczna. Skłotersi starali się współpracować ze społecznościami lokalnymi, i prowadzili w związku z tym działalność edukacyjną i społeczną na rzeczy lokalnej ludności. Działali również na rzecz ekologii, równości ekonomicznej oraz przeciw wojnie. Dziś na barwnej niegdyś mapie skłotów pozostało zaledwie kilka punktów. Bogata niegdyś scena genewska i amsterdamska to dziś zaledwie kilka mieszkań i w połowie zalegalizowane centra kulturalne. W Hiszpanii i we Włoszech ze skłotami rozprawiły się prawicowe rządy zamykając na przestrzeni ostatnich kilku lat blisko 80% takich miejsc. Likwidacja Christianii – niezależnej dzielnicy Kopenhagi to również część neoliberalnej, antyskłoterskiej fali. Podobnie zaostrzenie przepisów dotyczących nieruchomości w Holandii, Belgii i Niemczech. Jak widzimy z tej skróconej historii skłotingu – neoliberalizm to największy wróg skłotów. Dotyczy to również Rozbratu z Poznania. Dlaczego?

Otóż w neoliberalizmie jednostka jest skutecznie sprowadzana do roli pozycji w budżecie, urzędnicy i przedstawiciele władz interesują się obywatelem tylko w takim zakresie, jaki podyktuje mu prosty rachunek zysków i strat. Owe zyski i straty mierzone są wskaźnikami budowanymi według bardzo szczególnej logiki – jak dowodzi na przykład Jeremy Rifkin w książce „Europejskie marzenie” - współczynniki takie, jak PKB traktują w kategoriach zysku na przykład pożar czy rozbój, ponieważ te napędzają gospodarkę. Z kolei już opieka zdrowotna czy edukacja są w ramach obliczania tego współczynnika „wydatkiem”, gdyż zyski płynące z bycia zdrowym i wyedukowanym społeczeństwem nie budzą natychmiastowego skutku ekonomicznego (natomiast przynoszą go oczywiście w perspektywie długofalowej). Nastawiony na szybkie generowanie zysków neoliberalizm traci z pola widzenia krótkowzroczność własnych prognoz, o czym przekonali się choćby amerykańscy inwestorzy, których dotknął krach na giełdzie. Ostatnie wydarzenia na amerykańskiej giełdzie przypominają nam dobitnie, że nie tylko (wirtualnym) pieniądzem żyje człowiek.

Lekcji tej najwyraźniej nie chcą przyswoić władze Poznania. Uważają one, że zamknięcie skłotu Rozbrat pozwoli im uwolnić przepływ pieniądza związany z inwestowaniem w budynki i nieruchomości. W swoich wyliczeniach ignorują oni jednak to, że działalność mieszkańców i animatorów skłotu przynosi nie tylko miastu, ale wręcz krajowi niewyobrażalne zyski w zakresie symbolicznym i kulturowym. Rozbrat od niemal 15 lat stanowi przestrzeń aktywnej działalności społecznej, edukacyjnej i kulturalnej. Pozbawione skrupułów licytowanie tego miejsca stanowi bardzo wyraźny sygnał dla społeczeństwa: kulturą i pracą społeczną nie interesujemy się. Możemy latami uczyć dzieci i młodzież o wartości społecznego zaangażowania... cóż z tego, skoro władze Poznania zepsują to jedną niewydarzoną decyzją??

Skłot Rozbrat to między innymi: wolnościowa biblioteka i czytelnia, festiwale i wystawy prasy niezależnej, graffiti i sztuki; spotkania i dyskusje o tematyce politycznej, społecznej i kulturalnej, niezliczone akcje „food not bombs” - rozdawanie jedzenia bezdomnym; porady obywatelskie i prawne, współpraca z pracownikami i współtworzenie związków zawodowych, szereg działań kobiecych i feministycznych. Szczegółowa historia tego miejsca znajduje się tutaj: www.rozbrat.org . Nam wypada tylko nadmienić, że to właśnie tam miały miejsce wystawy i prezentacje ważnych polskich artystów i artystek, w tym między innymi Zbigniewa Libery i Marioli Przyjemskiej. To tu swoją pracę „Arbeitsdisziplin" pokazał Rafał Jakubowicz, również tu odbywały się występy teatrów, w tym Komuny Otwock.

Więcej informacji prawnych o Rozbracie znajdziecie tu: http://www.rozbrat.org/sklot.htm
Poniżej przeklejamy „Oświadczenie Kolektywu Rozbrat”:

Nasze stanowisko jest bez zmian: Nie poddamy się bez walki!

Kolektyw Rozbrat liczy na wsparcie wszystkich grup, środowisk i osób, którym Rozbrat jest bliski. Już teraz zapowiadamy, że w dniu licytacji gruntu odbędzie się demonstracja, na którą wszystkich bardzo serdecznie zapraszamy. Na stronie www.rozbrat.org na bieżąco pojawiają się aktualne informacje o sytuacji prawnej Rozbratu oraz inicjatywach związanych z kampanią "Rozbrat Zostaje". Liczymy na Wasze wsparcie i pomoc.

Jeżeli chcesz wspomóc zagrożony eksmisją Skłot "Rozbrat" istnieje możliwość wpłaty na konto:.

WBK 50 1090 1447 0000 0001 0910 8536, Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych Ulica, ul. Pułaskiego 21a, Poznań /temat: Rozbrat zostaje!/


[Ewa Majewska]