Zwiększanie wolności kultury, sztuki, nauki i mediów kojarzone jest na ogół z bezkompromisową walką z cenzurą. "Forum Indeksu 73" stawia sobie natomiast za cel poszerzanie przestrzeni wolności i ekspresji poprzez stworzenie cyklu spotkań z artystami czy artystkami, kuratorami oraz osobami, które działają ograniczająco na ekspresję twórczą, czasem ocierając się o funkcję cenzora, czasem w nią wchodząc.

Chcemy wyjść poza strategię nadzorowania i karania, po którą łatwo jest w zwalczaniu cenzury sięgać. Zamiast konstruować kolejną policję, tym razem ścigającą podejrzanych o cenzurę, chcemy oddolnie przyczyniać się do budowania wolnej kultury. Zależy nam na tym, by sytuować cenzurę w jej społeczno-politycznym kontekście (który często powoduje, że staje się ona funkcjonalna, i wtedy dla przywrócenia wolności kultury nie wystarczy wskazanie cenzora - jest on częścią całego pozbawionego wolności porządku). Zależy nam również na tym, by diagnostykę cenzury budować możliwie oddolnie - z udziałem osób zaangażowanych w tworzenie kultury w różnych miastach. Stąd pomysł na „Forum", do którego zapraszamy wszystkich zainteresowanych poszerzaniem przestrzeni wolnej kultury. Zaczynamy od Wrocławia, później pojawimy się także w Warszawie, Poznaniu, Gdańsku.


Forum Indeksu 73: WROCŁAW, 3 listopada (poniedziałek) 2008, godz. 19

Partner: BWA Wrocław Galerie Sztuki Współczesnej
Miejsce: Studio BWA ul. Ruska 46a

Temat: Sztuka i dialog bez cenzury

Demontaż pracy Huberta Czerepoka z inicjatywy Żydowskiej Gminy Wyznaniowej podczas festiwalu Survival we Wrocławiu był już opisany na stronach www Indeksu 73, sformułowaliśmy też w tej sprawie apel. Teraz, kilka tygodni po całym zajściu, warto zastanowić się nad tym, jak przebiegł cały incydent, jakie wywołał reakcje oraz czy można wyciągnąć z niego wnioski na przyszłość.
Inicjatywa Indeks 73 zaprasza do dyskusji, jak konstruować wielokulturowe wydarzenia artystyczne tak, by była w nich przestrzeń na dyskusję wokół kontrowersyjnych tematów – innymi słowy, by spór o konkretne artystyczne działania nie skutkował automatycznie zakazem, ale stawał się raczej początkiem twórczej pracy artysty/ artystki i otoczenia, w jakim przyszło jej/ jemu tworzyć. Jak wyjść poza ekonomię zakazu i zarazem nie rezygnować z możliwości ingerencji w działania kulturalne? To pytanie będzie punktem wyjścia naszej wspólnej dyskusji.

Prowadzenie debaty: dr Ewa Majewska, filozofka, Indeks73

Paneliści:
Icchak Chaim Rapoport, Rabin Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu
Piotr Stasiowski, kurator Przeglądu Młodej Sztuki SURVIVAL
Agata Saraczyńska, dziennikarka "Gazety Wyborczej"
Lidia Makowska, Indeks 73, Kultura Miejska w Gdańsku


Forum Indeksu 73: WARSZAWA, 12 listopada (środa) 2008, godz. 20

Partner: TR Warszawa
Miejsce: TR Warszawa, ul. Marszałkowska 8

Temat: Kultura, cenzura i autocenzura

Dyskusja wokół filmu „Tajemnica Westerplatte”, który jeszcze przed rozpoczęciem zdjęć wzbudził protesty i kontrowersje wznowiła spór o granice wolności sztuki, finansowanej z publicznych pieniędzy. Warto zastanowić się nad konsekwencjami tej sprawy dla wolności twórczej w Polsce. Jak zachować kontrolę nad wydawaniem publicznych środków, nie ingerując zarazem w wolność artystów? Jak oddzielić interesy polityków od interesu środowisk twórczych? Jak rozmawiać o sztuce, by nie zmuszać twórców do autocenzury? Jak sprawić by spór o konkretne artystyczne działania nie skutkował automatycznie zakazem, ale stawał się początkiem twórczej pracy artystów i otoczenia, w jakim przyszło im tworzyć?

Prowadzenie debaty: Roman Pawłowski, dziennikarz, "Gazeta Wyborcza", Indeks73

Paneliści:
Agnieszka Odorowicz, dyrektor Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej
Paweł Chochlew, autor scenariusza filmu „Tajemnica Westerplatte”
Jacek Lipski, producent filmu „Tajemnica Westerplatte”, Pleograf
Grzegorz Jarzyna, reżyser teatralny, TR Warszawa
dr Maciej Gdula, socjolog, Uniwersytet Warszawski, Krytyka Polityczna


Forum Indeksu 73: POZNAŃ, 18 listopada (wtorek) 2008, godz. 18

Partner: Teatr Ósmego Dnia
Miejsce: Teatr Ósmego Dnia, ul. Ratajczaka 44

Temat: Sztuka i cenzura w czasach neoliberalizmu

Podczas tej dyskusji chcemy zastanowić się, jak funkcjonuje sztuka w epoce neoliberalizmu. Jakie pojawiają się dla niej zagrożenia oraz jakie szanse? Dlaczego wciąż dotyka sztukę niejawna, pełzająca cenzura i jakie są przyczyny tego stanu rzeczy?
Polska sztuka współczesna mocno tkwi w systemie neoliberalno-konserwatywnym, który oddziałuje na wszystkie sfery życia społecznego w kraju. Ten system nie wytwarza jawnych nakazów i zakazów, nie funkcjonuje jako przymus, nie ma jasnych, ściśle określonych reguł. Powoduje to, że sytuacja dotycząca sztuki i cenzury artystycznej staje się bardziej skomplikowana, gdyż zależności, o których mowa są ukryte, trudne do wyśledzenia, a niekiedy nawet – nazwania.
Z drugiej strony, pojawiają się głosy, że nowa rynkowa sytuacja stwarza szanse dla sztuki oraz obrony wolności twórczej. Prywatny obieg sztuki może wpłynąć pozytywnie na obieg publiczny. Może choćby spowodować dostrzeżenie przez urzędników, że sztuka jest czymś, z czym należy się liczyć, że publiczne galerie są potrzebne ze względów edukacyjnych, kulturotwórczych, turystycznych, prestiżowych, itp.
Pojawiają się też inne pytania: czy publiczny obieg sztuki jest obiegiem niezależnym czy instytucje artystyczne reprezentują wciąż publiczny interes? Czy też system funkcjonowania sztuki zostaje obecnie zdominowany przez rynek dyktujący własne reguły? Jak powinien funkcjonować styk sfery prywatnej i publicznej, rynku i publicznych instytucji, takich jak galerie czy muzea? Kto ma faktyczny wpływ na działalność artystyczną? Czy jest to gra otwarta, jawna czy zamaskowana?

Prowadzenie debaty: dr Izabela Kowalczyk, historyczka i krytyczka sztuki, WSNHiD, Indeks 73

Paneliści:
prof. Piotr Piotrowski, historyk sztuki, UAM
dr Paweł Leszkowicz, historyk sztuki, UAM, kurator wystaw
Rafał Jakubowicz, artysta multimedialny
Jakub Dąbrowski, prawnik, historyk sztuki, UAM
Jarosław Urbański, socjolog, Inicjatywa Pracownicza


Forum Indeksu 73: GDAŃSK, 26 listopada (środa) 2008, godz. 18 - 19.30

Partner: Kultura Miejska
Miejsce: Klub Garnizonowy (byłe Kino Zawisza), ul. Słowackiego 3 we Wrzeszczu

Temat: Prawo do wolnej kultury

Wolność twórczą i naukową oraz prawo swobodnego dostępu do korzystania z dóbr kultury w Polsce zapewnia art. 73 Konstytucji RP, a na poziomie międzynarodowym – Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (art.27).
Kultura – podobnie jak inne obszary walki o władzę i pieniądze - podlega neoliberalnym strategiom komercjalizacji dobra wspólnego. Postępuje proces skupiania praw własności intelektualnej w kilku ośrodkach o globalnym zasięgu. Restrykcyjne przepisy uniemożliwiają swobodne rozpowszechnianie dzieł (także w sieci), oddając zyski nie ich twórcom, ale koncernom wydawniczym, fonograficznym czy filmowym.
Jaki wpływ mają zwolennicy wolnej kultury na tworzenie nowych regulacji prawnych? Jakie korzyści w wymiarze kulturotwórczym i postępu cywilizacyjnego może przynieść udostępnianie utworów w sposób otwarty (np. na licencji Creative Commons)? W jaki sposób poszerzać definicję i siłę rażenia „wolnej kultury”?
Te pytania będą osią gdańskiej rozmowy w ramach Forum Indeksu 73.

Prowadzenie debaty: Lidia Makowska, Kultura Miejska Gdańsk, Indeks 73

Paneliści:
Jarosław Lipszyc, Fundacja Nowoczesna Polska w Warszawie, Indeks 73
Daniel Muzyczuk, kurator w CSW Znaki Czasu w Toruniu, prawnik, Indeks 73
Jacek Niegoda, artysta audio/wizualny, Indeks 73
Roman Pawłowski, dziennikarz Gazety Wyborczej, Indeks 73
Kuba Szreder, socjolog, kurator projektów artystycznych w przestrzeni społecznej
Grzegorz Ilnicki, student prawa, działacz „Młodych Socjalistów”


Komentarz artystyczny do debaty Indeksu 73.
26 listopada 2008 (środa), godz. 19.30 – 20.00

KONCERT NA PROJEKTORY KINOWE. Epitafium dla 37 kin
Piotr Wyrzykowski

Miejsce: Byłe Kino ZAWISZA w Klubie Garnizonowym we Wrzeszczu
ul. Słowackiego 3, Gdańsk


~~Luckas: Małe, stare, śmierdzące, brudne kina z rozpadającymi się fotelami, bez klimatyzacji, z pierdzącymi głośnikami... Na dodatek wyświetlające "ambitne" gnioty, na które nikt nie chodzi. (forum portalu trójmiasto.pl)

Epitafium dla 37 kin to koncert – performance, skomponowany specjalnie na projektory kinowe. Projektory zespolone w wielokanałowy emiter światła i dźwięku staną się instrumentem audiowizualnym, wykonującym utwory złożone z fragmentów taśm filmowych definiowanych jako analogowe sample. W wyświetlanym fragmencie kliszy istotny jest zapisany dźwięk i emitowany promień światła. Kolejne koncerty będą publicznym odtworzeniem analogowego sampla i wezwaniem do swobodnego jego skanowania i kopiowania. Po koncercie pokazany zostanie zapis filmowy, zarejestrowany w wybranych nieczynnych salach kinowych. Podczas rejestracji filmu kamera video użyta będzie jako skaner promienia światła. Obiektyw kamery zostanie ustawiony na przeciwko optyki projektora. W rejestracji obrazu i dźwięku istotny jest proces digitalizacji analogowego sygnału i późniejsze kopiowanie go.
Piotr Wyrzykowski

W marcu 2005 r. Sejmik Województwa Pomorskiego przegłosował zgodę na sprzedaż 37 kin, będących własnością kontrolowanej przez samorząd spółki Neptun Film. Na sesji Sejmiku 19 radnych było za, 14 przeciw. W przetargu wygrało konsorcjum deweloperskie Capital Park, które za 37 obiektów m.in. kompleks kin Neptun – Helikon – Kameralne przy ulicy Długiej w Gdańsku, kina Polonia i Bałtyk w Sopocie, zapłaciło 23,4 mln zł.
„Głos Wybrzeża”, 5 marca 2005


Współpraca producencka:
ArtZone

---

---